پس فرمود : اى أبو ذر ! چهار پيغمبر سريانى بودند ، آدم وشيث وأخنوخ - كه إدريس است - وأو اوّل كسى است كه به قلم نوشت ، ونوح ، وچهار پيغمبر عرب بودند ، هود وصالح وشعيب وپيغمبر تو ، واوّل پيغمبران بني إسرائيل موسى بود ، وآخر ايشان عيسى وميان ايشان ششصد پيغمبر بود « 1 » . وبه روايت ديگر : عدد پيغمبران بني إسرائيل ، چهار هزار نفر بودند « 2 » . ومراد از إسرائيل حضرت يعقوب است وشايد مراد از بني إسرائيل ؛ نواده‌هاى آن حضرت باشند ، زيرا كه حضرت يوسف عليه السّلام پيغمبر بود بلا خلاف ، وآيات وروايات نيز بر آن دلالت دارد « 3 » . ودر خبر ديگر از حضرت صادق عليه السّلام مروى است كه : پيغمبران كه خدا فرستاد صد وچهل وچهار هزار [ نفر ] بودند ، مثل ايشان از أوصياء نيز فرستاد « 4 » . وممكن است كه جمع ميان اخبار به اينكه مراد به بعضي از ايشان ، پيغمبرانى بوده‌اند كه مبعوث نشده‌اند ، مگر بر نفس خود يا بر أهل بيت خود - مثلا - نه بر همهء عالم مانند : آدم ونوح وپيغمبر ما [ كه اينها بر همهء عالم مبعوث گرديدند ] ، يا بر جمع كثيرى مانند : أكثر ايشان [ يعنى : پيامبران ] ، واللّه العالم . سؤال ثفب [ 582 ] : قد روى الفاضل العارف الكاشاني في تفسيره « الصافي » عن كتاب « علل الشرائع » حديثا في مقدمة موسى والخضر عليهما السّلام « 5 » ، والمرجوّ منكم البيان بحيث يتّضح المرام ويرتفع الإشكال عن ظاهر الخبر

--> ( 1 ) معاني الأخبار : 333 حديث 1 ، خصال صدوق : 524 ، بحار الأنوار : 11 / 32 حديث 24 ( با اندكى اختلاف ) . ( 2 ) امالى شيخ طوسي : 409 ، بحار الأنوار : 11 / 31 حديث 22 . ( 3 ) يوسف ( 12 ) : 6 ، بحار الأنوار : 12 / 267 حديث 37 و 295 حديث 77 و 297 حديث 83 . ( 4 ) اختصاص : 263 ، بحار الأنوار : 11 / 59 حديث 67 . ( 5 ) تفسير الصافي : 3 / 257 و 258 ، علل الشرائع : 60 - 62 .